Vanaf 1/2/2011 geen uitkering voor ondernemers in moeilijkheden meer

Het ziet er naar uit dat er momenteel, vanaf 1/2/2011, geen crisisuitkering voor zelfstandigen meer is. Is zo'n sociale voorziening dan overbodig geworden ?

Tussenstapstandpunt : Logisch is het laten verdwijnen van een inkomenssteun voor ondernemers in zwaar weer niet. De crisis heeft gezorgd voor een verhoging van het aantal ondernemingen in moeilijkheden, vermoedelijk met zo'n 20%, maar vóór de crisis waren er ondernemingen in moeilijkheden en na de crisis zullen er ongetwijfeld nog 10.000den ondernemers in moeilijkheden zijn. Het argument dat de crisismaatregelen voor de werknemers ook wegvallen gaat in dit geval niet op. Voor werknemers is er al decennia een vervangingsinkomen bij werkverlies, loonbescherming, ontslagbescherming enzovoort. Voor ondernemers die vechten voor het voortbestaan van hun zaak is er na het wegvallen van de crisisuitkering nog bitter weinig steun. Hen kansen geven om hun zaak te redden is ook in het belang van werknemers, klanten, leveranciers en de overheid. Hen voortaan in de kou laten staan getuigt van gering inzicht in de ware noden van de ondernemers.

Reeds in september 2008, nog voor de crisis, lanceerde UNIZO een voorstel voor een verruiming van de sociale zekerheidsuitkeringen tot de groep van de ondernemers in moeilijkheden. De voorlopig nog bestaande crisisuitkering voor zelfstandigen is immers voor verbetering vatbaar. Ze bereikt haar doelgroep onvoldoende, vaart onder een misleidende vlag en laat nog andere noodlijdende zelfstandigen in de kou staan. In de plaats van een uitdoofscenario past hier eerder een structurele bijsturing.

Crisisuitkering voor zelfstandigen is verlengd tot 31/1/2011 (nu afgeschaft)

In de wet diverse bepalingen I van 31/12/2010 staat de verlenging van de aanvraagtermijn voor de crisisuitkering, tot 31/1/2011.

Het betreft een 6 maand durend recht op een uitkering voor ondernemers die vechten voor het voortbestaan van hun zaak, dus voor actieve zelfstandigen. De sociale zekerheidsbijdragen moeten niet betaald zijn, maar er moet wel reeds 4 kwartalen activiteit in hoofdberoep zijn vooraleer het recht kan ingaan. Sedert 1/9/10 is het maandbedrag mèt gezinslast € 1.258,13 en zonder gezinslast € 964,55.

In oktober 2010 besliste de regering tot instellen van een 4e periode waarin het recht kan aangevraagd worden. Het recht werd toen verlengd van 1/10/2010 tot en met 31/12/2010. Door de recente verlenging van de aanvraagtermijn tot 31/1/2011 kunnen zelfstandigen die tijdens de periode 1/10/2010 tot 31/12/2011 in moeilijkheden kwamen tot 31/1/2011 een geldige aanvraag doen voor een uitkering die hen 6 maand in staat stelt zich beter te concentreren op het redden van hun zaak door te voorzien in een inkomen voor het gezin van de zelfstandige.

De aanvraag richt je best aangetekend naar je eigen sociaal verzekeringsfonds. Er bestaan twee verschillende aanvraagformulieren. Naargelang het geval waarin je zaak verkeert, gebruik je een van die formulieren :

1. Als je geen gerechtelijke procedure opstartte om je te beschermen tegen schuldeisers, maar je zaak voldoet wel aan 2 uit een reeks van 7 criteria, dan gebruik je het hier (pdf, 62 KB) downloadbare bestand. De criteria vind je beschreven in het formulier.
2. Als je een gerechtelijke procedure opstartte om je te beschermen tegen schuldeisers, zoals gerechtelijke reorganisatie of een collectieve schuldenregeling ( dit laatste is enkel voor niet-handelaars) gebruik je het document dat je  hier (pdf, 62 KB) kan downloaden.

Uitkering moest van 1/7/2009 tot 31/12/2010 helpen voorkomen dat 'zelfstandige in moeilijkheden' failliet gaat (nu afgeschaft)

Bronnen : De Tijd 29/5/2009, Belgisch staatsblad 25/6/9 en 24/7/9, De standaard 26/6/9, persmededeling minister Laruelle 26/6/9 en ZO magazine 10/7/9

Een tijdelijk overbruggingsrecht Zelfstandigen in moeilijkheden kregen tijdelijk een overbruggingsrecht.  De wettelijke basis voor het tijdelijk recht is gepubliceerd in het Belgisch staatsblad op 25/6/9. Het staat in de wet die de 'crisismaatregelen' voor de bedienden regelt. Technisch gezien gaat het over een uitbreiding van de doelgroep van de reeds sedert 1997 bestaande faillissementsverzekering. Die geeft gefailleerde zelfstandigen zonder kinderlast gedurende twaalf maanden 920,62 euro. Met kinderlast wordt dat 1.213,44 euro. (bedragen geldig vanaf 1/8/9). De doelgroep wordt nu dus uitgebreid met een aantal niet-gefailleerden.

De naam Deze tijdelijke uitkering kreeg in het ministerieel besluit dat het model van het inlichtingsformulier vaststelt, de naam "sociale verzekering ten voordele van zelfstandigen in moeilijkheden". Dit is een betere naam dan in de basiswettekst. Als je de wettekst in één woord samenvat gaat het over een faillissementsverzekering, maar dat is om twee redenen een foute naam. Het is geen verzekering, maar een sociaal recht. Bovendien gaat het hier over ondernemingen die weliswaar in gevaar zijn, maar niet failliet en zeker niet gestopt in hun activiteit. In de media doken al vele namen op (‘crisispremie’, ‘crisisuitkering’, ‘tijdelijke werkloosheid voor zelfstandigen’, 'ondersteuningspremie'…). Tussenstap stelt zelf " tijdelijk overbruggingsrecht" voor als naam voor deze nieuweling onder de sociale rechten.

Voor wie ? Het nieuwe, tijdelijke recht kan ten vroegste vanaf 1/7/9 ingaan.  De wet voorziet dat een 'zelfstandige in moeilijkheden' gedurende maximaal zes maanden op dergelijk bedrag zou kunnen terugvallen. Het gaat om zelfstandigen die zich in de periode van 1/7/9 tot 31/12/10 in volgende situatie bevinden :

• Actieve zelfstandigen die een collectieve schuldenregeling toegezegd werden door de arbeidsrechtbank (dit is een regeling voor niet-handelaars)
• Actieve zelfstandigen die onder een gerechtelijke reorganisatie toegezegd werden door de rechtbank van koophandel (vroeger heette dit een gerechtelijk akkoord)
• Zelfstandigen die in economische moeilijkheden verkeren met een reëel risico op een faillissement en die aan ten minste twee van de zes volgende criteria voldoen :

1. Een omzetdaling van 50 procent, te bewijzen met BTW aangiftes. Hierbij moeten de kwartalen 2008/3; 2008/4 of 2009/1 vergeleken worden met dezelfde kwartalen een jaar eerder.
2. Tussen 1/7/8 en 1/7/9 kwam 50% van de omzet van een of meer klanten die in diezelfde periode failliet, of in gerechtelijke reorganisatie of collectieve schuldenregeling gingen. 
3. Tussen 1/7/8 en 1/7/9 een afbetalingsplan bekomen hebben voor btw-schulden, personenbelasting of sociale bijdragen
4. Twee kwartalen vrijstelling van sociale bijdragen verkregen hebben tussen 30/6/2008 en 31/12/2009
5. Tussen 1/7/2008 en 30/6/2009 gedagvaard zijn of een dwangbevel ontvangen hebben voor fiscale en sociale schulden
6. Een kaskrediet is tussen 30/6/2008 en 31/12/2009 opgezegd

In 2010 zijn deze criteria aangepast en uitgebreid. Lees voor meer info volgend artikel.

Tussenstapcommentaar : UNIZO dringt samen met Tussenstap reeds sedert september 2008 aan op de invoering van een bestendig overbruggingsrecht. Beiden verwelkomen dus dit initiatief als een waardevolle eerste stap. Met deze nieuwe regeling is een belangrijk principe doorbroken. Totnogtoe kon een faillissementsuitkering niet toegekend worden aan een nog actieve ondernemer. Dit principe negeerde het feit dat een actieve ondernemer voor de verscheurende keuze kan staan tussen het redden van zijn zaak en het onderhouden van zijn gezin. Het tijdelijk overbruggingsrecht zorgt voor een gezinsinkomen, zodat de ondernemer alle winst kan inzetten voor de bedreigde overleving van zijn zaak. Jammer genoeg zal het financiële gevaar voor ondernemers niet verdwijnen met de crisis, en is er dus een blijvend overbruggingsrecht nodig, zoals al sedert 2004 bestaat bij onze noorderburen.

Aanvragen ? Dit recht moet per aangetekende brief en met de nodige uitleg aangevraagd worden bij het sociaal verzekeringsfonds waar de ondernemer bij aangesloten is. De aanvraag mag ingediend worden vanaf 25/6/9 en moet binnen zijn vóór 30/6/2010. De meeste fondsen hebben intussen wel al eigen uitleg en specifieke documenten online staan.

Een voorbeeld van een degelijke uitleg vind je bij Zenito Sociaal Verzekeringsfonds.

• Hun formulier in het geval je beroep deed op gerechtelijke reorganisatie of collectieve schuldenregeling kan je hier downloaden (pdf, 54 KB).
• Hun formulier in geval je op een andere manier je noodsituatie moet aantonen kan je hier downloaden (pdf, 40 KB).

Je gebruikt bij voorkeur de formulieren van je eigen fonds. Mocht je daar niet online terecht kunnen, kan je hier (doc, 32 KB) een algemeen model downloaden waarmee je de uitkering aanvraagt en vraagt om de juiste documenten te ontvangen. Vervang in ons model de gele woorden door je persoonlijke gegevens.

Beperking  Er is een belangrijke beperking ingeschreven. De nieuwe regeling mag op jaarbasis niet meer dan 6 miljoen euro kosten. Als we uitgaan van een kostprijs van 6.000 euro per persoon, betekent dit dat per jaar slechts 1.000 zelfstandigen van het systeem gebruik zullen kunnen maken. Dat lijkt nogal krap. Het aantal ondernemingen in een precaire situatie werd door Graydon in 2008 geraamd op 46.255 of 4,9%. Anderzijds dient gezegd dat de reeds 12 jaar bestaande faillissementsuitkering slechts door 7,6% van de potentiële gerechtigden aangevraagd wordt. De nieuwe regeling zou ook wel eens onbekend en onbemind kunnen blijven.

Uitkering voor actieve zelfstandigen: onbekend en onbemind ? (14/4/10)

Op 1 juli 2009 vond er een historische gebeurtenis plaats in de geschiedenis van de Belgische sociale zekerheid. Vanaf die datum werd er immers een uitkering (bij gebrek aan officiële naam sprak men vaak van ‘crisisuitkering’ of ‘crisispremie’) in het leven geroepen voor actieve zelfstandigen in financiële problemen. Aanvankelijk bestond die uitkering enkel tot 31/12/2009, maar de minister besliste de uitkering te verlengen tot 30/06/2010.

Indien een zelfstandige kan aantonen dat hij aan minstens 2 van de 7 wettelijke criteria voldoet, dan heeft hij recht op die uitkering. Zelfstandigen die gebruik maakten van de WCO (wet continuïteit ondernemingen) of collectieve schuldenregeling hebben dan weer automatisch recht op die uitkering. De uitkering van 6 maanden kan gecombineerd worden met de beroepsinkomsten en moet aangevraagd worden bij het sociaal verzekeringsfonds waar men bij aangesloten is. Achterstand met het betalen van de sociale bijdragen staan het recht op de uitkering niet in de weg.

Toch blijkt uit voorlopige cijfers dat er niet zoveel beroep wordt gedaan op deze uitkering. Exacte cijfers over het aantal aanvragen zijn er nog niet, zo bevestigde minister Laruelle in antwoord op een parlementaire vraag (pdf, 29 KB) van Liesbeth Van der Auwera (CD&V). Het is dus nog niet mogelijk om met zekerheid te zeggen hoeveel zelfstandigen de uitkering wel aanvroegen, maar de uitkering geweigerd werd omdat niet aan de voorwaarden voldaan was. Toch gaf de minister mee dat er in 2009 een 1000-tal aanvragen waren, waarvan er ongeveer 500 werden goedgekeurd. In de eerste maanden van 2010 werden er al 330 aanvragen goedgekeurd, waarvan er 166 werden goedgekeurd.

Deze cijfers sluiten aan bij de ervaringen van Tussenstap dat nog te weinig ondernemers weet hebben van deze uitkering.

Fiscaal : hoe faillissementsuitkering aangeven aan de belastingen ?

Een faillissementsuitkering is een voordeel dat een zelfstandige uit zijn sociale zekerheid haalt. Het is in principe belastbaar, en dient dus aangegeven te worden op je belastingsaangifte.

Op het document dat je hier (doc, 60 KB) kunt downloaden staat waar precies je dat op je belastingsbrief kunt aangeven.

Je vindt op dat document ook nog diezelfde info over een heleboel andere bedragen die met de sociale zekerheid van de zelfstandigen te maken hebben. Deze info werd vriendelijk aangeboden door Zenito, sociale zekerheid zelfstandigen.

Ik weet niet meer bij welk sociaal verzekeringsfonds ik aangesloten ben. Hoe geraak ik aan mijn rechten ?

Om een faillissementsverzekering (of andere sociale rechten) aan te vragen moet je een aangetekende brief sturen naar je sociaal verzekeringsfonds. Als je er schulden hebt, kan het ook nuttig zijn hen te contacteren om tot een oplossing te komen. Een sociaal verzekeringsfonds is een organisatie die je om de drie maand de rekening voor je sociale zekerheidsbijdragen stuurt en je bepaalde sociale rechten toekent. Een aansluiting bij zo'n fonds is verplicht, maar je mag zelf kiezen bij welk fonds je aansluit.

Door tal van redenen komt het soms voor dat je niet weet bij welk sociaal verzekeringsfonds je aangesloten bent. Waar moet je dan aankloppen ?

Er zijn 11 sociale verzekeringsfondsen en 1 hulpkas. Af en toe verdwijnt er een fonds, en die leden komen bij andere fondsen terecht. Je kunt de lijst van alle actieve fondsen opvragen op de site van het RSVZ. (klik op de link onder "lijst van alle fondsen opvragen"). In geval van twijfel kun je de meest vertrouwde naam eens opbellen om te controleren of zij jou wel kennen. Hou hiervoor je rijksregisternummer bij de hand. Dat bestaat uit je geboortejaar, maand en dag in 6 cijfers gevat, gevolgd door 3 cijfers en 2 cijfers. Je vindt dit nummer terug op je SIS kaart van je ziekenfonds of op je identiteitskaart, achteraan. Meestal kunnen die diensten ook verder met enkel je geboortedatum en je naam.

Staat op de lijst van alle fondsen geen enkele naam op die je bekend voorkomt, dan vraag je best waar je aangesloten bent bij het RSVZ. Dat is een overheidsdienst die er moet over waken dat je geen tweemaal aangesloten bent, en die dienst is goed geplaatst om je wegwijs te maken. (klik op de link onder "waar je aangesloten bent." om een RSVZ-kantoor in je omgeving te vinden.) Ook bij hen komt je rijksregisternummer van pas.

Kinderbijslag vanaf 1/7/8 losgekoppeld van betaling sociale bijdragen

Zelfstandigen moeten elk kwartaal sociale bijdragen betalen. Door de betaling van die sociale bijdragen bouwen ze pensioenrechten en openen ze rechten op o.a. de terugbetaling van de kosten voor geneeskundige zorgen. Ook de kinderbijslag is een recht dat voortvloeit uit de betaling van de sociale bijdragen. In het geval van de kinderbijslag riskeer je nu dat de uitbetaling van de kinderbijslag geschorst wordt indien je niet in orde bent met de sociale bijdragen van het 2^de en 3^de voorafgaand kwartaal. Er zijn wel een aantal uitzonderingen waarin men niet in orde is met die kwartalen maar toch de kinderbijslag zal ontvangen, zoals het geval waarin je een afbetalingsplan bedong (en naleeft) bij je sociaal verzekeringsfonds.

De federale regering besliste op de sociaal-economische ministerraad van 23/5/8 in dit verband het volgende :

De kinderbijslag van de zelfstandigen wordt voor kinderen jonger dan 18 vanaf 1 juli ‘onvoorwaardelijk’ uitgekeerd en dus losgekoppeld van het betalen van sociale bijdragen. Zelfstandigen die door financiële problemen hun sociale bijdragen niet betaald hebben riskeren dus niet meer hun kinderbijslag voor kinderen jonger dan 18 jaar te verliezen.

Dank zij deze beslissing is een belangrijk probleem bij insolvabele zelfstandigen opgelost. Volgens cijfers van Graydon zijn er circa 50.000 bedrijven met minstens 3 knipperlichten, waar er dus liquiditeitsproblemen zijn, en de betaling van de sociale zekerheidsbijdragen een probleem is. Voor de gezinnen van zelfstandigen die uit die insolvabele bedrijven hun inkomen halen betekent dit een stap voorwaarts in het doorbreken van een armoedespiraal. De druk binnen het gezin die ontstaat ten gevolge van een bedrijfsprobleem verlicht hierdoor. Tussenstap verwelkomt deze realisatie dus van harte.

Daarmee is natuurlijk voor bedrijven in moeilijkheden niet elk verband tussen bijdragen en rechten opgeheven. De blokkering blijft voor kinderbijslag die verschuldigd is over maanden die gelegen zijn voor 1/7/8. Daarnaast baart vooral de blokkering van de terugbetaling van kosten voor gezondheidszorgen grote zorgen in gezinnen wier bedrijf niet goed genoeg boert om de sociale zekerheidsbijdragen tijdig te betalen. Klik hier voor enkele suggesties om daar uit te geraken.